Παρατηρήσεις για το σχέδιο Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού
Το Πανελλήνιο Δίκτυο Οικολογικών Οργανώσεων (ΠΑΝΔΟΙΚΟ) πιστεύει ότι η Ελλάδα έχει μείνει υπερβολικά πίσω στον χωροταξικό σχεδιασμό και απώτερος στόχος του πρέπει να είναι η διατύπωση ενός κατευθυντήριου εργαλείου για τη βιώσιμη και αειφόρο ανάπτυξη της χώρας τουλάχιστον για τα επόμενα 15 – 30 χρόνια.
Επιπλέον, στις πρώτες σελίδες της παγκόσμιας αναπτυξιακής ατζέντας τίθεται το περιβάλλον (τόσο το φυσικό, όσο και το ανθρωπογενές, λόγω της άρρηκτης σχέσης τους). Τα παλαιότερα χρόνια, οι μελετητές του χώρου και φορείς λήψεις αποφάσεων απλά καλούνταν να σεβαστούν το περιβάλλον. Τώρα όμως πλέον επιβάλλεται (ως αρχή του σχεδιασμού) όχι μόνο να προστατεύουμε, αλλά και να αναπτύσσουμε το φυσικό περιβάλλον.
Ωστόσο, από το ΓΠΧΣ της Ελλάδας φαίνεται να απουσιάζουν οι παραπάνω στόχοι. Κατά συνέπεια, δεν διορθώνει τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στη χώρα, αλλά μάλλον τα διαιωνίζει, ούτε και προβλέπει για τα δυνητικά προβλήματα που ενδεχομένως να προκύψουν. Καθώς φαίνεται το ΓΠΧΣ έγινε απλώς για να γίνει (για να καλύψει το βιβλιογραφικό κενό).
Βασικές παρατηρήσεις του υπό εξέταση σχεδίου αφορούν:
1. Τις µη ρεαλιστικές και περιορισμένες παρατηρήσεις και παραδοχές που διατυπώνονται (ενδεχομένως απόρροια πολιτικού δόλου) και τη γενικότερη ασάφεια που τις περιβάλλει (πχ φέρουσα ικανότητα οικισμών, φέρουσα ικανότητα περιβαλλοντικών υποδοχέων, «εκτιμάται η Ελλάδα θα ανταποκριθεί στις επιταγές της συνθήκης του Κιότο», «Αντιμετώπιση του φαινόμενου της αυθαίρετης δόμησης» κ.ά.).
2. Την αγνόηση σημαντικών Ευρωπαϊκών αναπτυξιακών πολιτικών (πχ «η πολιτική της Λισσαβόνας», οι Οδηγία Πλαίσιο για το Νερό, οι Οδηγίες για τους Οικοτόπους και για τα Πουλιά, το σχέδιο Οδηγίας για τη Θαλάσσια Στρατηγική κ.ά. πολλά).
3. Την ιδιαιτερότητα του ελλαδικού χώρου (κλίμα, έδαφος, πλούσιο φυσικό περιβάλλον, άναρχη οργάνωση ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, μη περιορισμός της δόμησης κτλ).
4. Τα σημαντικά σημεία των καιρών με σαφή χωρική διάσταση (κλιματικές αλλαγές, περιβαλλοντική ρύπανση, βιοκλιματική αρχιτεκτονική, ηχορύπανση, οικολογικές μεταφορές, λιγνίτης, λιθάνθρακας, πετ κοκ, πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ΑΠΕ κτλ).
5. Την απουσία γενικού αναπτυξιακού πλαισίου (αρχών – κατευθύνσεων, ανάλυσης βασικών μεγεθών που αναδεικνύουν τάσεις και προγραμματικά μεγέθη και την παντελή έλλειψη κάποιου μελλοντικού σεναρίου διερεύνησης [foresight]).
6. Ενώ και οι διάφορες προτάσεις διατυπώνονται υπό τύπο αποτυχημένου ευχολογίου, χωρίς να προβλέπονται σαφείς μηχανισμοί υλοποίησης και χρονοδιαγράμματα (πχ η ολοκλήρωση του κτηματολογίου, δεν προβλέπει για τον περιορισμό της μητροπολιτικο-κεντρικής ανάπτυξης της Ελλάδας κ.ά.).
7. Όλα τα προηγούμενα λειτουργούν συμπληρωματικά και η ορθή ή μη υλοποίηση του ενός επιρρεάζει την ορθή ή μη υλοποίηση του άλλου.
Απόρροια των παραπάνω είναι τα παρακινδυνευμένα συμπεράσματα και προτάσεις που διατυπώνονται και που δεν εξυπηρετούν τους αντικειμενικούς σκοπούς του αναπτυξιακού σχεδιασμού.
Συλλήβδην, πρόκειται για ένα μη ολοκληρωμένο και μη συνεκτικό αναπτυξιακό στρατηγικό σχέδιο, το οποίο κατά καιρούς έχει προκαλέσει την κοινή γνώμη.
Το Γενικό Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού θα πρέπει να αποτελεί μέσο προστασίας του περιβάλλοντος (φυσικού και ανθρωπογενούς), ρύθμισης των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στο χώρο και, γενικότερα, προάσπισης της βιώσιμης και αειφόρου ανάπτυξης.
Εκ των πραγμάτων λοιπόν, το ΠΑΝΔΟΙΚΟ ζητά την άμεση απόσυρση του σχεδίου Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού που παρουσίασε ο Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γ. Σουφλιάς και ενέκρινε η Κυβερνητική Επιτροπή και να ξεκινήσει νέα διαδικασία επεξεργασίας νέου χωροταξικού σχεδίου, προσαρμοσμένο στις σύγχρονες συνθήκες και ανάγκες της χώρας μας.
Ηλίας Φρυτζαλάς
Πτυχιούχος Μηχανικός Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης.
Μεταπτυχιακός τίτλος στην Χωροταξία, Πολεοδομία και Περιφερειακή Ανάπτυξη
(M.Sc. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
e-mail: ilfritza@prd.uth.gr και aliafritzalas@yahoo.gr
Τηλ: 24213-02064, Κιν: 6978 666255
